In Blog

Parafuncties zijn mondbewegingen, die niets met kauwen, slikken of spreken te maken hebben, zoals tandenknarsen, nagel of lip bijten of op een pen of kauwgom kauwen [1,2]. Als een parafunctie meerdere malen per dag wordt uitgevoerd, wordt een parafunctie een ‘mondgewoonte’. Bij adolescenten komen deze mondgewoonten meer voor en met name bij vrouwelijke adolescenten [2,3]. Door deze mondgewoonten kan bruxisme, maar ook klachten aan de kaken ontstaan, zoals Temporomandibular Disorder (TMD).

In ongeveer 12% van de bevolking komt TMD voor [4]. Door TMD kan er bij de patiënt sprake zijn van pijnlijke kaakspieren, hoofdpijn, tinnitus, oorpijn en vermindering van het gehoor. Deze symptomen komen vaak voor bij TMD [5,6].  Er zijn significante associaties aangetoond met TMD en parafuncties bij adolescenten, zoals nagel –en lipbijten of op een voorwerp bijten en tandenknarsen [3,7,8].Ook het dagelijks intensief kauwen op kauwgom, kan ook een schadelijke mondgewoonte worden, waardoor TMD klachten ontstaan [3,4,9].

oral evidence academy

Bij het behandelen van TMD en/of bruxisme kunnen psychologen worden ingezet. Een psycholoog kan een gedragstherapeutische behandeling uitvoeren. Door deze behandeling krijgt de patiënt, door zelfregistratie inzicht welke parafuncties een rol spelen bij het in stand houden van de klachten en door middel van ontspanningsoefeningen kan de spierspanning verminderd worden [10]. Dat is belangrijk, want stress en spierspanning vergroten de kans op TMD [11].

Gedragsverandering

Bepaalde mondgewoonten kunnen dus klachten en schade aan het gebit veroorzaken. Patiënten zijn zich vaak niet bewust van hun schadelijke parafuncties. Belangrijk is het als mondzorgprofessional om de patiënt te vragen wanneer én waarom wordt de mondgewoonte uitgevoerd. Op deze manier wordt de patiënt bewust van zijn of haar gedragspatronen rondom de mondgewoonte.

Met behulp van Motivational Interviewing kun je er achter komen of de patiënt deze mondgewoonte wil veranderen of afleren én in welke fase van de gedragsverandering een patiënt zich bevindt. Gedragsverandering verloopt in verschillende fasen en is een dynamisch proces van ‘vallen en opstaan’, zoals in het Stages of change-model wordt beschreven [12].

Vergeet niet: het afleren van gewoonte is lastig en wellicht zijn sommige patiënten ‘verslaafd’ aan nagelbijten en kauwgom kauwen.

Lees ook: Gastblog – Gedragsbeïnvloeding en mondzorg

Bronnen:

1.Website Radboud UMC: [https://www.radboudumc.nl/Zorg/Behandelingen/Pages/Kaakgewrichtsklachtenbehandeling.aspx] geraadpleegd 18 augustus 2016.

2.Winocur, E. et al. Oral habits and their association with signs and symptoms of temporomandibular disorders in adolescents: a gender comparison. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2006;102(4):482-7.

3.Mejersjö, C. et al. Oral parafunctions, piercing and signs and symptoms of temporomandibular disorders in high school students. Acta Odontol Scand. 2016;74(4):279-84.

4.Tabrizi, R. et al. Does gum chewing increase the prevalence of temporomandibular disorders in individuals with gum chewing habits? J Craniofac Surg. 2014;25(5):1818-21.

5.Graff-Radford, S.B. & Abbott, J.J. Temporomandibular Disorders and Headache. Oral Maxillofac Surg Clin North Am. 2016;28(3):335-49.

6.Boening, K. et al. Temporomandibular disorders and oral parafunctions: mechanism, diagnostics, and therapy. Biomed Res Int. 2015;2015:354759

7.Motghare, V. et al. Association Between Harmful Oral Habits and Sign and Symptoms of Temporomandibular Joint Disorders Among Adolescents. J Clin Diagn Res. 2015;9(8):ZC45-8.

Motta, L.J. et al. Association between parafunctional habits and signs and symptoms of temporomandibular dysfunction among adolescents. Oral Health Prev Dent. 2013;11(1):3-7.

9.Correia, D. et al. An association between temporomandibular disorder and gum chewing. Gen Dent. 2014;62(6):e33-6.

10.Van der  Meulen, M.J. et al. De rol van de psycholoog bij de behandeling  van bruxisme. Ned Tijdschr Tandheelkd.2000; 107:297-300

11.Glaros, A.G. et al. Longitudinal Multilevel Modeling of Facial Pain, Muscle Tension, and Stress. J Dent Res. 2016;95(4):416-22

12.Jamieson, L.M. et al. Development and evaluation of the Stages of Change in Oral Health instrument. Int Dent J. 2014;64(5):269-77.

Deze blog is een bewerking van de Column ‘Verslavende Mondgewoonten’- Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiene (2016), nr. 6, blz 19. Auteur V. Hollaar.

0